Madde Bağımlılığı

Madde Bağımlılığı; içinde tolerans, yoksunluk, başarısızlıkla sonlanan bırakma denemeleri, zarar görmeye karşın kullanmaya devam etme, kullanma isteği, zamanın büyük bölümünü ayırma, kontrol kaybı gibi bileşenleri içeren bir beyin hastalığıdır.

Madde bağımlılığı, vücudu olumsuz yönde etkileyen maddelerin kullanılması, bu kullanımdan dolayı zarar görüldüğü halde bu maddelerin kullanımının bırakılamamasıdır.

Bağımlı, madde kullanımını bıraktığında yoksunluk belirtileri yaşar. Giderek madde kullanım sıklığı ve dozu artar.

Öncelikle konuşmak için acele etmeyin. Bir müddet onu fark ettirmeden izleyin, gözlemleyin.  Bu süreçte maddelerle ilgili bilgiler edinmeye çalışın. Konuşmak için hazır hissettiğinizde onunla konuşun. Konuşmayı yapmak için uygun bir ortam seçin.

Durumu ilk öğrendiğinizde telaşa kapılmayın, sakin kalmaya çalışın, duygu ve düşüncelerinizi sakince ve çekinmeden iletin.

Madde kullanmak ile ilgili duygu ve düşüncelerinizi ona aktarın. İlk etapta inkâr edilebilir, bu çok doğal bir durumdur. Eğer inkâr ederse üstüne gitmeyin, bu durum onun henüz bu konuyu konuşmak için hazır olmadığını gösterir. Böyle bir durumda izlemeye devam edin. Kişi bu durumu kabullenip sizinle paylaşana kadar onu rahatsız etmeden izlemeye devam edin.

Karşınızdaki kişiyi izlerken unutmamanız gereken bazı konular vardır. Karşınızdaki kişinin sınırlarını ihlal etmemek ve etik değerlere dikkat etmek gibi. Bu konularla ilgili ne kadar özenli olursanız ilişikliniz de o kadar sağlıklı olacaktır.

Konuşmak için hazır hissettiğinizde konuşun. Yargılayıcı ve suçlayıcı bir dil kullanmayın.

Madde kullanan kişilerde birtakım davranışsal ve bedensel belirtiler oluşur. Örneğin dikkatini toplamakta güçlük çeker, yavaş yavaş sosyal çevresi değişmeye başlar, kendisine gösterdiği ilgi alaka azalabilir, halsiz ve yorgun görünebilir, içe kapanma veya agresifleşme görülmeye başlanabilir. Bu gibi durumlarda şüphelerinizi gidermenin en kesin yolu idrar testi yaptırmaktır.

İdrar testi yaptırmak karşılıklı anlaşma ile olmalıdır. Kendisine uygun bir dille, birtakım şüphelerinizin olduğunu, eğer kendisi için de uygunsa, bu şüpheleri gidermek adına bir idrar testi yaptırmak istediğinizi aktarın. Eğer kişi idrar testi yaptırmak istemediğini söylerse bunun nedenini sorgulayın.

İdrar testi yaptırmak karşılıklı anlaşma ile olmalıdır.

Madde bağımlıları tedaviye gelmek istemeyebilir. Kendisi bırakmak istemedikçe ona zorla maddeyi bıraktıramazsınız. Öncelikle bırakmaya yönelik motivasyonunu arttırmalısınız.

O gelmiyorsa bile bir yakını danışmanlık hizmeti alabilir. Bazen ailenin ve çevresinin bilgilenmesi ve tutumlarını değiştirmesi tek başına yeterli olabilmektedir. Bu kimi zaman sınırlamalarla, kimi zaman ise ödüllerle olabilir.

Örneğin, madde kullanmaya devam etmek kişinin kendi tercihidir, madde için para verip vermemek de sizin tercihinizdir.

Yaşam koşullarının zorlaşması kişinin tedavi olma ihtiyacını arttıracaktır. Madde kullanımı dışındaki konularda onu destekleyin. Bırakmak için her zaman gösterilecek olan destek diğer alanlarda kısıtlanmalıdır.

Onu sevmeye, yanında olmaya devam edin. Tutarlı davranın, öfkelenmeden bu süreci yönetin. Bağımlılığını desteklemeyin.

Eroin bağımlılığının detoksifikasyon ardından uzun dönemli tedavisinde bir seçenek de yerine koyma tedavisidir. Eroin yerine geçebilecek olan Suboxone (buprenorfin/nalokson) adlı ilacın doktor kontrolünde belirlenen bir süre kullanımı, ardından hastanın durumuna göre azaltılarak yavaş yavaş kesilmesi esasına dayanır. Doktor kontrolünde, doğru doz ve sürelerde alındığında kötüye kullanım riski düşüktür.

Suboxone eroin ve diğer opiyatların bağımlılığında hem detoksifikasyon hem de sürdürüm tedavisinde kullanılabilir. Suboxone özellikle tedavi uyumu iyi olması beklenen hastalarda tercih edilir, tedavi süresi hastanın durumuna bağlı olarak uzun süre devam edebilir. Böylece hastanın madde kullanım miktarı azalır, psikososyal işlevselliği artmış olur.

Suboxone ile alkol veya benzodiazepin grubu ilaçların (Xanax, Diazem, Rivotril, Ativan vb.) kullanımı solunum üzerindeki etkileri nedeniyle ölümcül sonuçlara neden olabilir. Suboxone tedavisi sırasında bunlardan uzak durmak gerekir. Bu nedenle alkol veya benzodiazepin grubu ilaçlara bağımlılığı olan hastalar Suboxone tedavisi için uygun adaylar değildirler.