İnternet Bağımlılığı

Teknoloji, bilgisayar ve internet; başta iletişim olmak üzere insan yaşamını birçok açıdan olağanüstü derecede etkilemiş görünüyor. Sağlıklı sınırların dışına çıkıldığında internet kullanımı da diğer bağımlılıklara benzer şekilde bağımlılık geliştirebilir. İnternet ve oyun bağımlılığı üzerine yapılan çalışmalardan elde edilen sonuçlar, bu sorunla mücadele etmek için yapılan müdahalelerde ailelerin de yer alması gerektiğini vurgulamaktadır.

Bu bölümde; internet ve oyun bağımlılığını tanımak ve farkındalığı arttırmak, riskli durumları tespit etmek, bağımlılığa yönelik tedavi seçenekleri sunmak ve ailelerin sıklıkla karşılaştıkları sorunları çözmelerine rehberlik etmek amacıyla öneriler sıralanmıştır.

İnternet bağımlılığı teşhisi için en önemli kriter kişinin işlevselliğinin bozulup bozulmadığının tespit edilmesidir. Dolayısıyla çok oyun oynamaktan ziyade, önceliklerini belirleyebilme ve sorumluluklarını yerine getirebilme daha belirleyicidir. Bununla beraber aşağıdaki kriterlere dikkat ediniz.

  • İnternetin olmadığı durumlarda fiziksel ya da psikolojik sıkıntılar yaşayıp yaşamadığını takip edin.
  • Sosyal ilişkileri, eski hobi ve aktivitelerine zaman ayırıp ayırmadığına bakın.
  • İş ve eğitim hayatında olumsuzluklar yaşayıp yaşamadığına bakın.
  • Bırakmak istemesine rağmen kendini oyun oynamaktan alıp alamadığına bakın.
  • İnternette oyun oynama saatleri ile ilgili size yalan söyleyip söylemediğine bakın.
  • İnternette geçirilen süre kadar internetin kullanım amacı da oldukça önemlidir. Bu nedenle bir internet günlüğü tutulmalıdır. Günlük; internette geçirilen zamanı; oynanan oyunları; internet dışında geçirilen zamanı; ev içindeki ve dışındaki yerine getirilen sorumlulukları, aile ve sosyal ilişkiler ile ilgili yaşanan çatışmaları ayrıntılı olarak içermelidir.
  • Daha sonra yukarıda yer alan 9 maddelik teşhis kriterlerini kendisinin evet/hayır şeklinde cevaplamasını isteyin.
  • Kendi gözlemlerinizi ve test sonuçları bir uzmana danıştıktan sonra yakınızla paylaşın ve ortak plan yapın.

Oyundan kalkma konusunda zorluk yaşayan kişiler için oyun bağımlılığı oluşma riskini göz önünde bulundurmalısınız. Bu aşamada bilgisayar başından kalkmasını beklemek gerçekçi değildir. Uzlaşmak için aşağıdaki süreçleri takip edin.

  • Ebeveyn olarak çocukla birlikte bilgisayar başına oturarak onunla zaman geçirmeye başlayın.
  • Oynadığı oyunu müdahale etmeden takip etmeye çalışın. Arkadaşları ile küfürlü konuşsa bile müdahale etmeyin.
  • Oynadığı oyunlar, kullandığı sosyal ve iletişim platformları hakkında araştırarak bilgi edinmeye çalışın.
  • Fırsat buldukça oyunlar hakkında konuşmaya çalışın. Oyunda hangi seviyeye geldiğini, arkadaşları ile diyaloglarını konuşabilirsiniz.
  • Meraklı olduğunuzu hissettirin.
  • Onunla iletişim kurmanın en iyi yolu onun dünyasını tanımaktır.
  • Bilgisayara ve oyunlara karşı olmadığınızı sık sık ifade edin.
  • Sevgi ve ilginizi hissettirin.
  • Oyununa engel olmayacak şekilde ailece internetsiz geçirilecek zaman planı yapın. Herkes bu zaman aralığında dijital araçlarla arasına mesafe koysun.
  • Geçirilen bu zamanın neler hissettirdiği üzerine konuşun.
  • Birlikte az zaman geçirmekten duyduğunuz endişenizi “ben dili” ile ifade edin.
  • Ailece geçirilen zamanı yavaşça ev içinde arttırma, daha sonra ev dışında arttırma ve sonrasında da arkadaşları ile geçirdiği vakti arttırma şeklinde bir yol izlenebilir.
  • Oyun saatlerini zamanla sınırlamaya yönelik bir anlaşma yapmaya çalışın.
  • Bu kurallara uyulmadığında uygulanacak yaptırımları da birlikte belirleyin.

Bağımlılık aşamasında kişinin bağımlı olduğu nesne (oyun, bilgisayar, telefon vb.) elinden alınırsa genellikle yoksunluk yaşamaktadır. Bu yoksunluk belirtileri biyolojik kaynaklıdır. Bu nedenle bu tutumlardan uzak durulmalıdır. Bu süreç kişiyle birlikte yönetilmelidir. Gerekli durumlarda profesyonel destek alınmalıdır.

  • Kişi bir daha oyun oynayamayacağını, hayatın internetsiz yaşanamayacağını düşünmeye başlar.
  • Daha çok psikolojik olan yoksunluk belirtileri; gerginlik, huzursuzluk, üzüntü şeklinde yaşanmakta fakat genellikle dışarıya öfke ve saldırganlık olarak yansımaktadır.
  • Kişi hem bu bahsedilen yoksunluk belirtilerini yaşamamak hem de bağımlı olduğu nesneyi kaybetmemek için kendine ve daha çok çevreye zarar verebilmektedir.
  • Kişi kendine ve çevreye karşı saldırganlık davranışını, yaşadığı kaos içinde yapabildiği en etkili davranış olarak düşündüğü için yapmaktadır ve çoğunlukla aileyi üzme niyeti yoktur.
  • Bu nedenlerle kişinin bağımlı olduğu dijital araçları elinden almak uygun değildir.
  • Bu aşamaya gelmeden yapılması gerekenleri uygulamak daha uygundur.
  • Uzlaşmaya çalışmak, birlikte plan yapmak, daha iyi anlaştığını düşündüğünüz birinden destek almak, profesyonel destek almayı önermek gibi seçenekler uygulanmalıdır.
  • Bunların uygulanamadığı durumlarda kişiye plan (burdaki plan?) net olarak açıklanmalı ve yine belli bir süre tanınmalıdır.
  • Plan uygulama aşamasında kişi dahil herkesin güvenliği dikkate alınmalıdır.
  • Aile olarak hareket etmek önemlidir.
  • Kendisine, başkasına ya da eşyalara vereceği zararın sorumluluğunun kendisine ait olacağı önceden açıklanmalıdır.
  • Kendisine engel olamaması durumunda kolluk kuvvetlerinden destek isteyeceğinizi mutlaka bildirin ve gerekirse bunu yapın.
  • Genelde kişiler kolluk kuvvetlerini gördüklerinde sakinleşirler.
  • Bu süreç bittiğinde ona mutlaka açıklama yapın.
  • Her zaman yanında olduğunuzu belirtin. Sevgi ve ilginizi hissettirin.